Nasze kujawsko-pomorskie

Rezerwaty przyrody

Czytaj więcej...
Rezerwat Stręszek. fot. A. Hermann
Rezerwat torfowiskowy ścisły o powierzchni 4,46 ha został utworzony w 1963 roku dla ochrony niewielkiego śródleśnego, dystroficznego jeziora z otaczającym je pasem torfowiska przejściowego. Z rzadkich gatunków roślinności bagiennej występuje tu, m.in. żurawina drobnolistkowa, bagno zwyczajne oraz wątrobowiec.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Szumny Zdrój. Tablica. fot. A. Hermann
Rezerwat leśny został utworzony w 1958 roku na obszarze 4,75 ha. Od 1971 rezerwat liczy 37,16 ha, w tym 5,71 zajmuje rezerwat ścisły. Osobliwością tego obszaru jest nisza źródliskowa, która wchodzi w skład rezerwatu ścisłego. Urwiste zbocza niszy porasta las klonowo-lipowy. Wiosną dno niszy porasta czosnek niedźwiedzi, a wokół rozciąga się kompleks grądów. Występuje tu kilkanaście gatunków roślin chronionych.

R.G.

Czytaj więcej...
Tarkowo. fot. A. Hermann
Niewielki rezerwat florystyczny o powierzchni 0,25 ha został utworzony w 1958 roku. Jest zlokalizowany na południowym krańcu Puszczy Bydgoskiej. Przedmiotem ochrony jest bór świeży ze stanowiskiem wiśni karłowatej, która występuje głównie w południowej części rezerwatu. Na przestrzeni dziesięcioleci obserwowano tendencję spadkową liczebności populacji tego gatunku, jednak w tym rejonie jest on stabilny i obserwuje się naturalne odnowienia. Główne zagrożenie dla wiśni karłowatej stanowią ekspansywne gatunki podszytowe. Flora rezerwatu jest dość uboga ze względu na występujące tu warunki siedliskowe. Zbiorowisko rezerwatu ma charakter przejściowy pomiędzy kontynentalnym borem mieszanym a dąbrową świetlistą. Drzewostan tworzą około 160-letnie sosny z udziałem dębu.

R.G.

Czytaj więcej...
Tomkowo. fot A. Hermann
Rezerwat utworzony w celu zachowania ze względów naukowych i dydaktycznych fragmentu lasu z największym na Ziemi Dobrzyńskiej stanowiskiem występowania modrzewia polskiego. W skład rezerwatu wchodzi park podworski z fragmentem lasu oraz las sosnowy powstały w wyniku zalesień gruntów porolnych. Kompleksy te są oddzielone od siebie drogą oraz terenem dawnego folwarku z odrestaurowanym dworem. Stanowisko modrzewia polskiego w parku majątku Tomkowo zostało uznane zarządzeniem wojewody warszawskiego z września 1930 roku za las chroniony. Według danych z lipca 1948 roku w parku o powierzchni 9,85 ha znajdowało się 29 modrzewi w wieku 100-200 lat. Szczegółowa inwentaryzacja z 1995 roku wykazała 66 sztuk modrzewia polskiego na terenie rezerwatu. Na stromych krawędziach wysoczyzny występują lasy wielowiekowe i różnogatunkowe o charakterze naturalnym, gdzie dominuje grab, dąb, buk i lipa, a domieszkę stanowi brzoza, modrzew polski, jawor, klon, osika, świerk i wiąz.

R.G.

Czytaj więcej...
Torfowisko Mieleńskie. Liście brzozy niskiej. fot. A. Hermann
Rezerwat florystyczny torfowiskowy znajduje się po południowej stronie Jeziora Mielno w pobliżu Skępego. Obejmuje obszar torfowiska niskiego i przejściowego o łącznej powierzchni 16,04 ha. Został utworzony w 1990 roku w celu ochrony torfowiska z udziałem brzozy niskiej. Rosną tu rzadkie gatunki roślin zielnych - turzyca bagienna, rosiczka okrągłolistna czy rosiczka długolistna, a także reliktowe mszaki. Występuje tu 241 gatunków roślin, w tym 206 naczyniowych i 35 mszaków.

R.G.

Czytaj więcej...
Uroczysko Koneck. fot K. Stępski
Rezerwat o powierzchni 84,64 hektarów został utworzony w 2006 roku na około 200-hektarowym terenie leśnym między Młynkiem, Podgórzem, Spoczynkiem a Jeziornym. W rezerwacie znajdują się cenne gatunki flory - rzadkie w skali Polski i Europy leśne zbiorowiska roślinne m.in. grądu subkontynentalnego. Miejscami występuje konwalia majowa, lilia złotogłów, czerńce gronkowe, kalina koralowa, pierwiosnek lekarski. Jest też fiołek przedziwny, kostrzewa różnolistna i świerząbek gajowy. Osobliwością rezerwatu jest wilgotna dąbrowa świetlista z udziałem kosaćca syberyjskiego a także wiele łąk wilgotnych i rzadkie zbiorowiska leśne, takie jak łęg olszowo-jesionowy czy subkontynentalny bór mieszany.

R.G.

Czytaj więcej...
Wąwelno i wypływająca z niego rzeczka Krówka. fot. A. Hermann
Rezerwat częściowy utworzony w 1958 roku w celu zachowania fragmentu lasu z kilkudziesięcioma okazami starych buków, jesionów i dębów oraz stanowiskami brekinii. Płaski teren rezerwatu charakteryzuje się bogatą, rzadką i chronioną roślinnością. Występuje tu: lilia złotogłów, perłówka jednokwiatowa, rutewka orlikolistna. Największą osobliwością przyrodniczą rezerwatu jest jarząb brekinia, którego ilość, niestety, systematycznie się zmniejsza. W 1954 roku rosło tu 16 sztuk, w 1982, podczas opracowywania planu ochrony rezerwatu zainwentaryzowano 7 sztuk, a w 1995 roku były już tylko 4 sztuki, które rosną do dzisiaj. Nie jest to jedyne stanowisko tego rzadkiego gatunku. Na terenie leśnictwa Wąwelno jest jeszcze kilka innych jego stanowisk.

R.G.

Czytaj więcej...
Wielka Kępa Ostromecka. fot. W. Bykowski
Rezerwat o powierzchni ponad 27 ha powstały w 1953 roku położony jest na zalewowej terasie prawego brzegu Wisły w pobliżu Bydgoszczy. Ochroną rezerwatową objęto wąski (od 50 do 200 m) pas lasu łęgowego wierzbowo-topolowego i wiązowo-jesionowego o długości około 2 km. Dla rezerwatu charakterystyczna jest obecność wielu pomnikowych blisko 200-letnich okazów topoli białej i czarnej oraz około 150-letnich dębów, wiązów, jesionów i wierzb. W warstwie krzewów spotkać można, m.in. kalinę koralową, kruszynę pospolitą i porzeczkę czarną, a w runie przytulię czepną i nawłoć późną. Ze względów naukowych i dydaktycznych proponuje się powiększenie rezerwatu o zbiorowiska wiklin nadrzecznych występujących na piaszczystych łachach i brzegu Wisły.

R.G.

Jeden z najstarszych rezerwatów na Kociewiu położony jest na pograniczu Pojezierza Starogrodzkiego i Doliny Kwidzyńskiej. Obejmuje część stromych zboczy skarpy wiślanej z fragmentem starorzecza Wisły. Rezerwat o powierzchni 29,88 ha utworzono w 1972 roku w celu ochrony licznych gatunków leśno-stepowych i naturalnych zbiorowisk leśnych. Aktualnie z rzadkości florystycznych rośnie tu, m.in. pluskwica europejska, pajęcznica gałęzista, sasanka łąkowa, skrzyp olbrzymi, a w starorzeczu paproć wodna (salwinia pływająca) uznana w ramach Konwencji Berneńskiej za gatunek ściśle chroniony na terenie Europy. Panującym w rezerwacie zbiorowiskiem leśnym jest grąd z przewagą dębu szypułkowego i bezszypułkowego, lipy drobnolistnej oraz sosny pospolitej. W niższym piętrze rosną graby, klony i wiązy, a w warstwie krzewów silnie rozrasta się leszczyna, berberys, dereń, podrost klonu, grabu i lipy. Poza okazów botanicznymi z rezerwatu można podziwiać rozległą panoramę kompleksu łąk i zarośli, starorzecza i przeciwległy brzeg Wisły.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Wójtowski Grąd. fot. A. Hermann
Rezerwat leśny o powierzchni 3,52 ha został utworzony w 1987 roku. Chroni grądy i bory mieszane na zboczu rynny jeziornej. Rezerwat jest rzadkim przykładem zachowania się naturalnych postaci tych zespołów na zboczu wydmy.

R.G.

Czytaj więcej...
Wronie. fot A. Hermann
Rezerwat leśny, w którym głównym przedmiotem ochrony jest zespół roślinny żyznej buczyny niżowej. Z gatunków charakterystycznych stwierdzono tu występowanie perłówki jednokwiatowej, rzadkiej w tym regionie kraju. Aspekt wiosenny runa tworzą przede wszystkim zawilec gajowy i gajowiec żółty. W runie letnim dominuje marzanka wonna, prosownica rozpierzchła, wiechlina gajowa i konwalijka dwulistna. Rezerwat powstał w 1978 roku i zajmuje powierzchnię 68,74 ha.

R.G.

Czytaj więcej...
Zbocza Płutowskie. fot. W. Bykowski
Rezerwat stepowy leży między Płutowem a Starogrodem na stromym, nachylonym do 30o i wysokim, dochodzącym do 87 m n.p.m. zboczu doliny Wisły. Zajmuje 34,5 ha powierzchni i ciągnie się około 3,5 km w kierunku południowym. Rezerwat powstał w 1963 roku w celu zabezpieczenia rzadkiej flory ciepłolubnej tworzącej niewielkie, w pewnej mierze reliktowe płaty położone daleko od swego centrum rozmieszczenia. Głównym przedmiotem ochrony są dwa kserotermiczne zespoły murawowe: zespół pięciornika piaskowego i ostnicy włosowatej oraz zespół miłka wiosennego i kłosownicy pierzastej. Flora zbiorowisk roślinnych rezerwatu stanowi cenny materiał naukowy pozwalający rozwiązać nie do końca poznaną historię wędrówki i pochodzenia roślinności stepowej w Polsce. Od 2000 roku w ramach czynnej ochrony rezerwatu odbywa się regularny wypas polskiej rasy owiec - wrzosówki. Dodatkowo prowadzone są zabiegi pielęgnacyjne, w tym ręczne wycinanie i wykaszanie zarośli w celu zabezpieczenia rezerwatu przez zarastaniem.

R.G.

Czytaj więcej...
Źródła Gąsawki. fot. W. Bykowski
Rezerwat leśny o powierzchni 12,88 ha powstał w 2001 roku w Nadleśnictwie Gołąbki w gminie Gąsawa. Rezerwat został utworzony w celu ochrony fragmentu górnego odcinka rzeki Gąsawki wraz z wykształconymi ekosystemami o cechach naturalnych. Do najciekawszych elementów rezerwatu należą nisze źródliskowe i towarzyszące im ziołorośla, turzycowiska oraz zbiorowiska mszarne. Dominującym typem lasu jest łęg olszowy przechodzący na skarpach w zbiorowisko o cechach grądu zboczowego. Do ciekawszych gatunków notowanych na terenie rezerwatu należą, m.in.kruszczyk błotny, wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, pierwiosnka lekarska, czerniec gronkowy, czosnek niedźwiedzi, pływacz drobny. Rezerwat jest szczególnie ważny jako ostoja mało zmienionej przez człowieka przyrody na terenie Pałuk - obszaru silnie przekształconego przez gospodarkę rolną.

R.G.

Rezerwat utworzony w 1984 roku na powierzchni 12,30 ha. Rezerwat obejmuje 4 śródleśne jeziorka dystroficzne z zespołami torfowisk przejściowych. Rozwijają się tu następujące zespoły roślinne: pło mszarne, mszar kępkowo dolinowy oraz bór bagienny. Rezerwat posiada liczne stanowiska prawnie chronionych roślin oraz płazów i gadów.

R.G.

Czytaj więcej...
Łąki Ślesińskie. fot. A. Hermann

Rezerwat florystyczny jest największym rezerwatem Krajny (42 ha). Został utworzony w 1975 roku. Chroni stanowisko rzadkiego i reliktowego gatunku brzozy niskiej. Obszar rezerwatu zlokalizowano w pradolinie Noteci obejmującej łąki i tereny podmokłe, w sąsiedztwie licznych stawów rybnych i Kanału Bydgoskiego. Rezerwat odgrywa dużą rolę ornitologiczną dla gnieżdżenia się i przelotów ptaków. Na terenie rezerwatu stwierdzono występowanie 78 gatunków lęgowych związanych z biotopami wodnymi i podmokłymi, z których najcenniejsze to: bąk, żuraw, błotniak stawowy, wodnik i zielonka. Na przelotach spotyka się tu około 60 gatunków ptaków, w tym łabędzia czarnodziobego, gęś białoczelną, siewkę złotą, a niekiedy ptaki drapieżne, w tym rybołowy, bieliki i orliki krzykliwe. Teren tutejszych łąk jest miejscem pierzenia łabędzia niemego (360 osobników), łyski (3-4 tys. osobników) i krzyżówki (500-600 osobników). Duża liczebność ptaków wiąże się występowaniem licznych - łączna powierzchnia około 180 ha - stawów rybnych, w których hodowane są karpie, amury i tołpygi.

R.G.

Czytaj więcej...
Łążyn w Puszczy Bydgoskiej. fot. A. Hermann

Rezerwat leśny położony w głębi Puszczy Bydgoskiej został ustanowiony w 2002 roku. Obejmuje obszar o powierzchni 30 ha. Został utworzony dla ochrony zbliżonego do naturalnego boru sosnowego reprezentatywnego dla Puszczy Bydgoskiej. Położony na wydmie śródlądowej ponad 170-letni drzewostan z podszytem jałowca posiada duże walory przyrodniczo-krajobrazowe. W rezerwacie chronione są leśne zbiorowiska borowe uznawane zwykle za mało atrakcyjne ze względu na niedużą, w porównaniu z lasami liściastymi, liczbę gatunków roślin. Obszar rezerwatu obejmuje stare drzewostany sosnowe o naturalnej, rzadko spotykanej strukturze wiekowej. W runie łanowo występują widłaki.

R.G.

Czytaj więcej...
Rezerwat Łęgi na Ostrowiu Panieńskim. fot. A. Hermann
Rezerwat leśny powstał w 1998 roku i zajmuje powierzchnię około 34,5 ha. Położony jest w sąsiedztwie rezerwatu Ostrów Panieński, ma podobne warunki siedliskowe i panuje w nim podobnie wykształcony łęg wiązowo-jesionowy. W drzewostanie dominują: dąb szypułkowy, wiąz szypułkowy i jesion wyniosły. W obrębie łęgu wyróżniono dwa warianty - pierwszy, z dzikim bzem czarnym, zajmuje stanowiska niższe, leżące bliżej Wisły, gdzie występują gatunki drzew charakterystyczne dla łęgu wierzbowo-topolowego: wierzba krucha, topola biała i czarna. Drugi zaś, z klonem polnym, występuje na miejscach bardziej wyniesionych i suchych. Różni się on od poprzedniego udziałem gatunków grądowych i brakiem topól i wierzb. Charakterystyczne w tym wariancie są też: czosnek wężowy i storczyk podkolan zielonawy. W granicach rezerwatu znalazły się również plantacje topolowe i plantacja choinkowa. Są one stopniowo wycinane, a w ich miejsce sadzone są: dąb szypułkowy, wiąz polny i jesion wyniosły.

R.G.