Nasze kujawsko-pomorskie

Ciekawostki krajoznawcze

Wieś leży tuż przy granicy z województwem pomorskim, za Górami Łosiowymi, w rozszerzeniu doliny Wisły nazywanym Basenem Kwidzyńskim. Pierwsza wzmianka o osadzie jako o wsi krzyżackiej należącej do komturstwa grudziądzkiego pochodzi z 1294 r. Była zniszczona podczas wojny polsko-krzyżackiej w 1414 roku i w 1432 r. uzyskała odnowiony przywilej lokacyjny. Po wojnie trzynastoletniej stała się własnością króla polskiego i należała do starostwa grudziądzkiego. Na przełomie XV i XVI w. uległa wyludnieniu wskutek wojen i wylewów wód Wisły. Po 1560 r. we wsi osiedlili się pierwsi mennonici i zaczęli zagospodarowywać tereny od dawna nie użytkowane.

Wielki Wełcz. Kościół p.w. św. Jana Chrzciciela. fot. A.Hermann
Wielki Wełcz. Kościół p.w. św. Jana Chrzciciela. fot. A.Hermann

Świątynia p.w. św. Jana Chrzciciela została zbudowana około 1300 r. jako gotycka. Wszystkie wojny doprowadzały ją do ruiny, a wieś do wyludnienia tak, że w 1641 r. parafię zlikwidowano, przyłączając wieś do parafii w Mokrem. W 1737 r. świątynia została odbudowana, ale utraciła wiele cech stylowych, pozostając kościołem filialnym w tej parafii do dnia dzisiejszego.

Obiekty krajoznawcze: We wnętrzu XVIII-wiecznego kościoła warto zobaczyć ołtarz z 1737 r., pochodzącą z tego samego okresu ambonę i rzeźbę Chrystusa Zmartwychwstałego z pierwszej połowy XVII w. W Wielkim Wełczu odkryto ślady obozowiska z paleolitu datowanego na 9 tys. lat p.n.e. We wsi ocalała drewniana chałupa z drugiej połowy XIX w.

A. H.