Nasze kujawsko-pomorskie

Ciekawostki krajoznawcze

Wiadomo, że wieś istniała już pod koniec XIII w., ale w dokumentach pojawiła się po raz pierwszy w przywileju dla Łasina w 1314 r. jako Svente. W wojnie polsko-krzyżackiej w 1414 r. osada poniosła duże straty materialne, a trzech mieszkańców postradało życie. Drewniana świątynia uległa spaleniu podczas wojny trzynastoletniej (1454-1466).

Święte. Kościół p.w. św. Barbary. fot. A.Hermann
Święte. Kościół p.w. św. Barbary. fot. A.Hermann

Później właścicielami wsi byli: Szembekowie, Działyńscy, Dąbrowscy i Kozłowscy. W 1736 r. Wacław Kozłowski ufundował stojący do dzisiejszego dnia drewniany kościół p.w. św. Barbary i plebanię. Świątynia była remontowana w 1918 r., w latach 1962 – 1966 i ostatnio pod koniec XX w. We wnętrzu zachował się barokowy ołtarz z okresu budowy świątyni. W drugiej połowie XVIII w. Święte należało do Leskich, a po przymusowej licytacji dóbr w 1786 r. wieś nabył Karol Gersdorff, który szybko odsprzedał ją Ernestowi Friesemu. Rodzina Friese władała wsią przez 134 lata do 1920 r., kiedy to nabył ją Franciszek Kulerski, kuzyn Wiktora – wydawcy bardzo poczytnej „Gazety Grudziądzkiej”.

Obiekty krajoznawcze: Na przykościelnym cmentarzu znajduje się drewniana dzwonnica z XVIII w. i nagrobny obelisk rodziny Kulerskich. 1 km w kierunku południowym od kościoła, nad północnym brzegiem jez. Święte, w otoczeniu resztek parku dworskiego, można znaleźć ruinę dawnego dworu. W parku rośnie siedem pomnikowych dębów i dwa jesiony.

A.H.